Chia sẻ kinh nghiệm chụp ảnh bằng máy du lịch (phần 3)

Có câu nói rằng: "Vẻ đẹp không nằm trên đôi má hồng của người thiếu nữ mà nằm trong ánh mắt của kẻ si tình". Đánh giá thẩm mĩ về nhiếp ảnh cũng như nhiều loại hình nghệ thuật khác cũng phụ thuộc rất nhiều vào sự cảm thụ của người xem. Vì thế, bên cạnh những tiêu chuẩn thẩm mĩ thông thường, một tác phẩm chỉ thực sự lôi cuốn nếu nó gợi được sự rung cảm ở người khác. Mà muốn vậy, trước hết người chụp phải biết cảm nhận vẻ đẹp ở đối tượng mà mình chụp, sau nữa là biết khai thác vẻ đẹp ấy.

Bạn đừng bao giờ sợ rằng vì mình chỉ có một máy ảnh "còi" mà không dám bon chen chụp choẹt, đôi khi cái đẹp nằm ở sự đơn giản, và đôi khi một bức ảnh thô mộc vẫn ăn đứt nhiều kỹ thuật cao siêu khác nhờ cái hồn của nó.

Dưới đây là chút ít kinh nghiệm vặt mình thu lượm được trong quá trình cầm máy để bức ảnh có sức sống hơn.

1. Nắm bắt khoảnh khắc

Có những khoảnh khắc chúng ta không thể dàn dựng được, do đó cần phải nắm bắt ngay. Chẳng hạn những cảnh bình minh hay hoàng hôn, cảnh sương giăng trên mặt hồ, cảnh mây ôm ấp núi, đàn cò trắng dập dờn qua sông, chiếc thuyền hoa trên dòng kênh nhỏ... Với những người thích chụp ảnh "street life" thì sự nhạy cảm và nắm bắt khoảnh khắc rất quan trọng, vì mỗi nụ cười, mỗi ánh mắt đầy tâm trạng và đúng thời điểm đều toát lên sức mạnh biểu cảm riêng.

Do đó, nếu bạn muốn ghi lại những hình ảnh đẹp nhất của một ngày mới thì đừng ham ngủ nướng. Nếu bạn tình cờ bắt gặp một khoảnh khắc đẹp trên đường thì đừng ngại mọi người nhòm ngó khi bạn rút máy ảnh ra. Một tấm ảnh đúng thời điểm bao giờ cũng có khả năng gợi tả cao.

Khoảng thời gian để mặt trời lấp ló nửa chừng chỉ trong giây phút

Sương giăng trên Bàu Sấu rừng Nam Cát Tiên - khoảng 5h sáng

Ảnh trong một lần về thăm trường cũ - gợi nhớ ngày xưa

Trên đỉnh Bạch Mã, đám mây này cách mình khoảng ...1m

Trăng đẹp nhất phải là trăng 16

Vũ khúc chim công

2. Tạo điểm nhấn cho bức ảnh

Đôi khi bạn nhìn một tấm ảnh đẹp về màu sắc, hài hòa về bố cục... nhưng vẫn thiêu thiếu một cái gì đó, khiến cảnh vật trở nên trống trải. Đó là do bức ảnh thiếu điểm nhấn. Ví dụ: cùng chụp một dòng sông, nhưng dòng sông có bóng dáng một con thuyền, hay nhành phượng la đà mặt nước... sẽ khiến khung cảnh sống động hơn. Cùng chụp ảnh bầu trời, nhưng bầu trời mang sắc thái những bản vũ điệu của mây hay có những cánh chim bay mải miết sẽ dễ làm lòng người rung cảm hơn. Những giọt mưa đọng dưới mái tranh, khoảng sân xao xác những cánh hoa... đều đem đến cho tấm ảnh một linh hồn sống động, xua tan những tẻ nhạt hàng ngày.

"Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi"

Nâng sắc thiên thanh

Lãng du

"Và hoa tím vẫn rơi đầy sân..."

3. "Trang điểm" cho chủ thể

Nếu như việc bạn trang điểm có thể giúp cho tấm ảnh chân dung được nổi bật và tươi tắn hơn thì không cớ gì cảnh vật lại không thể được hỗ trợ cho thêm phần lung linh. "Đồ trang điểm" hiện diện rất nhiều trong tự nhiên, chỉ cần một chút nhạy cảm và thực sự lưu ý đến nó, chẳng hạn như: giọt sương long lanh trên cánh hoa, ánh nắng làm sáng bừng cả dải tuyết, khu vườn lấp lánh sau cơn mưa, ong bướm vờn hoa, ánh trăng treo đầu ngọn lá, thành phố lúc lên đèn...

Tuyết pha màu nắng

Thanh khiết bạch mai

Trường Tiền - những sắc màu đêm

Khi chụp hoa, mình rất thích chụp vào buổi sáng khi bình minh vừa lên vì nhiều lý do: ánh sáng đẹp, cây lá đọng sương, cánh hoa rất tươi mới sau một đêm, không bị khô héo vì cái nắng của cả ngày dài hay bị dập nát sau cơn mưa lớn...

Nụ hồng đẫm sương e ấp xòe một cánh

Tất nhiên, không phải lúc nào thiên nhiên cũng dàn cảnh sẵn cho mà chụp, đôi khi chúng ta phải tự làm đẹp cho cảnh vật. Chẳng hạn, hãy đem theo một chai xịt nhỏ đựng nước để phun sương lên cánh hoa khi cần thiết, kiểu như chụp hoa trong công viên lúc 10h sáng. :D

4. Chú ý hiệu ứng màu sắc

Những mảng màu đẹp mắt, ấn tượng luôn tạo sức hút cho tấm ảnh. Đừng ngại lôi máy ra bấm đủ chế độ cho cùng một chủ thể, một thời điểm để tìm ra cách chụp đẹp nhất. Ưu điểm của máy kỹ thuật số là bạn muốn chụp bao nhiêu thì chụp mà không sợ tốn phim, do đó bạn cứ tha hồ chụp choẹt cho đến khi ưng ý. :D

Một điểm nữa là các máy ảnh du lịch đều có chế độ chụp riêng cho từng đối tượng (hoa lá, bầu trời, bãi biển, tuyết, hoàng hôn, chụp đêm, chụp trong nhà...) nên đừng có lười biếng đến mức lúc nào cũng để máy ở chế độ Auto. Tất nhiên chụp Auto thì khá an toàn nhưng đôi khi không lột tả được hết thần thái của chủ thể. Bạn cũng có thể chọn những thời điểm trong ngày giúp chủ thể có được trạng thái màu đẹp nhất, ví dụ dậy sớm để chụp vẻ huyền bí của bình minh, hay muốn chụp màu nước xanh ngắt thì phải lựa lúc nắng to, sông hồ không mưa sau nhiều ngày...

Ngày mới

Vách đá trong động Thiên Cung - vịnh Hạ Long

Vách đá trong động Thiên Cung - vịnh Hạ Long

Sắc nước xanh màu trời của hồ Truồi - Huế

Cây trong tuyết

Trong tấm ảnh dưới đây, nước xanh màu ngọc lục bảo nhờ chọn góc lấy sáng, sắc lá của rừng cây ven bờ và chế độ chụp Foliage (hoa lá) thay vì Auto hay Aqua, Beach...

Dòng sông nhỏ trên đường đi Cần Giờ - TPHCM

5. Hãy chụp bằng trái tim

Nếu bạn chụp bằng cả trái tim, hãy tin đó là một bức ảnh đẹp, ít nhất là đẹp theo cảm nhận của bạn. Không phải ngẫu nhiên mà người ta nói rằng ảnh chồng chụp cho vợ, mẹ chụp cho con... có thể đẹp hơn cả nhiếp ảnh gia, không phải vì kỹ thuật cao siêu hay máy xịn mà vì người chụp hiểu được đối tượng của mình như thế nào là đẹp nhất (tư thế, trang phục, trạng thái cảm xúc...). Tất nhiên, để làm được điều đó thì người chụp cũng phải tập trung thực sự, chứ thân thiết đến đâu mà cầm đại máy làm cái tách cho xong thì cũng chẳng đẹp nổi. :)

Share vài tấm hình mình chụp Kitty và Anh Thi bằng máy du lịch, không kỹ thuật rườm rà nhưng mình luôn thấy đáng yêu vô cùng:

Ảnh Anh Thi chụp mẹ năm con 6 tuổi:

Chia sẻ kinh nghiệm chụp ảnh bằng máy du lịch (phần 2)

Sau bài đầu trình bày về kỹ thuật chụp ảnh xóa phông/mờ phông bằng máy du lịch, mình tiếp tục với chủ đề bố cục ảnh. Lẽ ra, đây phải là chuyện được bàn đầu tiên, tuy nhiên để đáp ứng nhu cầu mang tính "thời sự" của một số bạn nên bài này bị đẩy sang phần 2.

Bố cục quyết định vẻ đẹp hài hòa của tấm ảnh. Dù bạn có cầm một máy ảnh xịn cỡ nào nhưng bố cục lộn xộn, ngang ngược, thừa thiếu lung tung thì khó mà có một tấm hình đẹp được. Tất nhiên, không loại trừ một số trường hợp phá cách - điều cần đến một khả năng cảm thụ nghệ thuật cao. Tuy nhiên, trước khi đạt đến cái trình "phá cách" thì người chụp cần nhuần nhuyễn các nguyên tắc cơ bản, chứ không phải chụp đại một tấm hình nhôm nhoam và gắn cho nó cái mỹ từ "phá cách" được.


1. "The Rule of Thirds" - quy tắc cơ bản của nhiếp ảnh

Trong nhiếp ảnh, "the rule of thirds" (quy tắc 1/3) là một quy tắc khá phổ biến, đem lại vẻ đẹp cân bằng cho tấm ảnh. Với dân chơi amateur, đây là quy tắc cơ bản cần nắm vững để có bố cục đẹp.

Quan sát tấm hình trên, bạn có thể thấy 2 đường kẻ ngang và dọc chia thành 3 phần bằng nhau và cắt nhau tại 4 điểm. Trong nhiếp ảnh, 4 đường đó là 4 đường mạnh và 4 điểm đó là 4 điểm mạnh. Khi chụp, chú ý chọn điểm nhấn của chủ thể trùng (hoặc gần) với các đường mạnh, điểm mạnh này. Hiện nay trên hầu hết các máy du lịch, lúc bạn chuẩn bị bấm máy, trên màn hình đều hiện khung bố cục chia ô sẵn để bạn dễ dàng "tác nghiệp". Ảnh đứng cũng tương tự vậy khi bạn xoay màn hình.

 

 Ảnh chụp với màn hình rộng (widescreen):

 Quy tắc 1/3 rất hữu hiệu khi chụp ảnh phong cảnh, đặc biệt là những bức có bầu trời. Đường chân trời (tức là ranh giới giữa bầu trời và mặt đất/mặt nước) thường ở quãng 1/3 là hài hòa.

Tuyết trắng Luxembourg - ảnh xã chụp

Hoàng hôn đỏ rừng Nam Cát Tiên

Mây bay trên thành phố Đà Lạt

2. Quy tắc 2/3

Đây là quy tắc dựa trên "tỉ lệ vàng" trong quy luật tạo hình, đã được ứng dụng trong hội họa từ rất lâu. Quan niệm nghệ thuật cổ đại cho rằng mọi vẻ đẹp tự nhiên trong tạo hóa đều gắn liền với con số 2/3 (điển hình là các tỉ lệ được xem là "chuẩn" trên cơ thể con người...) Từ đó, nó dần hình thành tâm lý thị giác thẩm mĩ tự nhiên của con người. Quy tắc này rất phù hợp để áp dụng khi chụp ảnh chân dung, con người, muông thú...

3. Bố cục đối xứng

Đây là bố cục kinh điển, chủ thể sẽ nằm ngay trên đường trung trực của ảnh và không gian ảnh sẽ được chia thành hai phần đối xứng nhau. Khi áp dụng bố cục này, cần tạo sự thu hút cho điểm nhấn, nếu không bức ảnh dễ tạo cảm giác khô cứng.

Một cảnh trong chùa Huyền Không Sơn Thượng - Huế

Đầm Lập An - Huế

 4. Bố cục chéo góc

Trong bố cục này, trọng tâm bức ảnh được đặt ở góc ảnh này và các họa tiết sẽ phát triển đến góc ảnh kia, tạo nên sự sắp xếp theo đường chéo. Trong một khung hình, đường chéo là đường dài nhất nên nếu sắp xếp theo đường chéo thì chi tiết sẽ được gia tăng.

5. Bố cục tạo hình từ đường dẫn

Một đường dẫn có tác dụng dẫn dắt người xem "bước vào" không gian ảnh và tăng chiều sâu của tấm ảnh.

Ngoài những bố cục cơ bản nêu trên, đôi khi chúng ta chụp không theo một bố cục nào cả mà ảnh vẫn đẹp, đó có thể là vẻ đẹp phá cách dựa trên những bố cục nền tảng mà mình đã đề cập, hoặc là một phút ngẫu hứng xuất thần. Vì thế, bố cục chỉ là điều kiện cần, chưa phải là điều kiện đủ. Một tấm ảnh đẹp phải là tấm ảnh có hồn, nó cũng giống như khi ta bắt gặp một khuôn mặt hài hòa về mọi điểm nhưng lại không làm rung động, trong khi một khuôn mặt khác kém chuẩn hơn nhưng nhờ nét duyên thầm làm ai đã nhìn một lần cứ quay lại mãi. Trong phần sau, mình sẽ trình bày một số chi tiết để tăng sức hút của chủ thể cũng chiều sâu tổng thể của bức ảnh, tất nhiên vẫn chỉ gói gọn trong phạm vi máy du lịch.

Chia sẻ kinh nghiệm chụp ảnh bằng máy du lịch (Phần 1)

Mình - tuy không phải là dân chơi ảnh chuyên nghiệp, cũng không làm việc trong những ngành nghề liên quan đến nhiếp ảnh - nhưng lại rất thích chụp ảnh. Máy ảnh là vật bất ly thân của mình trong những chuyến đi xa, cũng như trong nhà, ngoài vườn... - ở bất cứ những đâu mà bỗng nhiên ta bất chợt muốn ghi lại một khoảnh khắc đẹp của cuộc sống.

Một máy ảnh DSLR với ống kính xịn, cho ra những tấm hình đẹp lung linh hẳn là ai cũng muốn. Tuy vậy, không phải ai cũng có một máy ảnh chuyên nghiệp như vậy vì nhiều lẽ - nó quá mắc tiền, hoặc cồng kềnh, hoặc không cần thiết, hoặc không có thời gian tìm hiểu, hoặc đơn giản là nó "không hợp với dáng em"...

Vì nhiều bạn nhắn hỏi có phải mình dùng máy chuyên nghiệp hay không, làm cho mình rất chi là giàu trí tưởng bở, nên hôm nay mình quyết định share một số kinh nghiệm làm sao để xài mấy em compact cho đáng đồng tiền bát gạo. Thiệt tình là hồi nào giờ mình chưa có được sờ tới máy chuyên, quay đi quẩn lại chỉ có 2 em du lịch mà chiến thôi. Mà mấy ẻm cũng bệnh lên bệnh xuống, phải đi bác sĩ mấy lần nhưng vẫn quyết không từ bỏ, hehe.

Vì mình là dân amateur, viết bài cũng cho các bạn amateur đọc, nên sẽ diễn đạt thật đơn giản nha. Các bác cao siêu, kỹ thuật đầy mình, máy xịn ống kính khủng làm ơn ngồi cười mím chi thôi, cấm đe nẹt. :D

Nói chung, việc chụp ảnh nếu nói cặn kẽ cũng rất dài dòng, nên mình sẽ phân bổ thành nhiều bài. Trong bài này, mình sẽ đề cập đến kỹ thuật xóa phông, làm mờ phông bằng máy du lịch - là vụ được các bạn nhắn nhe dò hỏi nhiều nhất. Tuy nhiên, mình cũng xin nhấn mạnh một bức ảnh đẹp không chỉ gói gọn trong việc xóa phông, mà nó phụ thuộc rất nhiều yếu tố: bố cục, màu sắc, ánh sáng, và đặc biệt là cái hồn của tấm ảnh. Vì thế, mình sẽ tiếp tục đề cập đến những vấn đề này trong các phần sau.

1. Xóa phông và làm mờ phông

Dòng máy compact nói chung không thể so sánh với DSLR về kỹ thuật xóa phông, tuy nhiên nói vậy không có nghĩa là không xóa/làm mờ phông được. Nếu chịu khó hiểu rõ tính năng chiếc máy mà mình sở hữu, cộng thêm một số thủ thuật khi chụp, bạn vẫn có thể cho ra những tấm ảnh mờ phông khá đẹp.

Hai kỹ thuật chính để làm mờ phông bằng máy compact là chụp macro/close-up và zoom. Khi chụp macro, bạn chọn chế độ macro trên máy và đứng thật gần chủ thể, ngắm và thử nhiều lần cho đến khi chủ thể nét trong khuôn hình, hậu cảnh mờ đi. Chẳng hạn đây là ảnh chụp macro hoa ban trên phố Bắc Sơn - Hà Nội vào một ngày mưa (máy ảnh Sony W80):

Cách thứ 2 cho phông mờ chuẩn hơn là zoom - còn zoom bao nhiêu cho nét thì bạn phải thử vì từng thời điểm, từng chủ thể mà kết quả ảnh khác nhau. Có những ảnh zoom vừa phải mà vẫn nét thì bạn không cần phải zoom hết mức vì dễ bị rung và nhiễu, tuy nhiên cũng có khi phải zoom hết cỡ mớt xóa phông tốt. Đây là ảnh xóa phông bằng kỹ thuật zoom (máy ảnh Canon G10):

 

Khi chụp zoom bạn phải vững tay máy vì zoom càng lớn thì độ rung càng cao, nếu chụp không quen sẽ bị nhòe. Muốn vậy chỉ có cách chụp thật nhiều cho quen. Cách khắc phục hiệu quả khác là dùng tripod (chân đế) hoặc bất kỳ điểm tựa nào cho máy nếu có. Mình có tripod nhưng ít dùng, thường chỉ dùng chụp trăng ban đêm, còn thông thường thì cố giữ vững tay máy, vì tripod ngoài nhược điểm cồng kềnh thì còn khá hạn chế tư thế chụp, trong khi mình rong ruổi du lịch các nơi, nhiều khi bắt gặp khoảnh khắc đẹp là phải lựa thế bấm máy liền, chứ còn ngồi đó mà soạn tripod thì oải quá.

Các máy compact thường không có lợi thế về zoom, vì thế nếu bạn muốn chụp xóa phông tốt thì khi mua máy nên để ý các loại có khả năng zoom cao. Các máy mình đang có thì zoom cũng hạn chế, vì thế để xóa phông đẹp hơn thì cần thêm một số thủ thuật sẽ đề cập dưới đây.

2. Vài thủ thuật nâng cao hiệu ứng xóa phông

- Hậu cảnh cách xa chủ thể: hậu cảnh ở xa sẽ giúp chủ thể nổi bật lên và phông nền mờ đi. Nếu hậu cảnh có màu sắc đồng nhất như một rừng cây, bức tường, bãi cỏ... thì phông càng đẹp. Trong ảnh này, hậu cảnh là rặng cây cách xa chủ thể khoảng 5m, mình không chụp hoa trên giàn mà chụp 1 cành đung đưa ra ngoài để tương ứng với hậu cảnh:

 Hậu cảnh là mặt đất cách chủ thể khoảng 1m:

Hậu cảnh là tảng đá cách chủ thể 2m:

- Hậu cảnh đơn giản, không quá rối: ngay cả khi hậu cảnh gần chủ thể nhưng nếu không quá rối mắt thì vẫn cho ra những tấm ảnh phông đẹp. Một tiểu xảo để thay đổi nền quá rối là bạn dùng tấm bìa hoặc vải đơn sắc để tạo nền.

 - Hậu cảnh tối hơn chủ thể: Trong những tấm hình này thì bông hoa nằm ngay giữa cụm hoa lá, có nghĩa là hậu cảnh rất sát với chủ thể, nhưng bằng cách chọn góc chụp, kiểm soát ánh sáng để hậu cảnh thật tối nên chủ thể nổi bật lên:

 

3. Tạo nền đen cho tấm ảnh

Có một số cách đơn giản để tạo nền đen cho tấm ảnh:

- Dùng nền đen
- Dùng chương trình chỉnh sửa ảnh, chẳng hạn photoshop...
- Setup ánh sáng để nền tối hơn chủ thể

Việc dùng nền đen khá đơn giản: bạn chỉ cần dùng bìa, tường, vải... tối màu tạo hậu cảnh. Một mẹo để có thể sẵn sàng tạo nền mọi nơi mọi lúc là thủ sẵn trong túi một mảnh lụa đen (loại vải không nhăn), khi cần chỉ việc soạn ra.

Việc setup ánh sáng phức tạp hơn, nhưng nó lại cho ra tấm ảnh trông tự nhiên hơn. Nếu máy bạn có chế độ chỉnh tay (chẳng hạn Canon dòng G), hãy cố thử nghiệm nhiều lần để rút ra quy luật riêng cho mình. Một mẹo nữa là chụp ảnh vào khoảng 5h chiều với hậu cảnh tối hoặc chọn chế độ chụp tuyết.

Ảnh này mình chọn chế độ chụp tuyết cho phông đen hoàn hảo:

Để kết bài, mình post 2 tấm ảnh Anh Thi tự chụp năm 6 tuổi (con lớn mẹ sẽ trả bản quyền nha :D):

Kỳ sau mình sẽ tiếp tục chủ đề bố cục, màu sắc, ánh sáng... cùng một vài kinh nghiệm thực tế về chụp phong cảnh, chân dung, tĩnh vật...

Câu chuyện trong vườn (Phần 4)

Dạo này rau trái đã bắt đầu cho sản phẩm để thu hoạch: gia vị nè, rau mầm nè, mướp và dưa leo...

Em, đậu ván tím đã được nhắc nhiều rồi, nhưng vì em quá xinh và ngoan nên vẫn ưu ái dành cho em những tấm hình mới:

Rau mầm củ cải trắng, trưa nay chồng trộn salad cá rất chi là ngon:

Ngọn dưa hấu đầy nụ (bông hoa vàng giống hoa dưa leo ở hình đầu tiên cũng chính là ẻm):

Mướp ăn hổng hết:

Gừng để kho cá:

Còn nhiều nữa, nhưng bạn máy ảnh vừa hồi tỉnh sau 2 ngày ngất xỉu nên hổng dám tác nghiệp quá đà. :)

Bình cũ rượu mới

Cây cũ, chỉ có ảnh mới. :)

Dạo này mấy cây ăn trái đang ra hoa kịch liệt, nào là cà chua, bầu, mướp, dưa leo, khổ qua, đậu ván, dưa hấu nữa (hehe) - nhưng chưa chụp hình được, để khi khác, giờ show mấy món hoa lá cũ mèm cho đỡ buồn.